Quiz background image

Nuchter opvoeden

Hoe zorg je dat je kind ook ná zijn achttiende verjaardag verantwoord met alcohol blijft omgaan? Marina van der Wal geeft tips over wat slim is en wat juist averechts werkt. Marina is dé opvoeddeskundige van Nederland. Ze treedt regelmatig op in het tv-programma Koffietijd, heeft een column op de website van VROUW van de Telegraaf en schreef onlangs de puberwaaier ‘Alcohol’. Ook is ze de oprichtster van de website www.nuchteropvoeden.nl.

Vanaf hun achttiende mogen jongeren zich een stuk in hun kraag drinken. Tenminste, veel mensen dénken dat de jeugd dit gaat doen. De kans wordt echter een stuk kleiner als jij het goede voorbeeld geeft. En ja: daar zit je als ouders niet altijd op te wachten. En praten over alcohol doe je natuurlijk al vanaf het moment dat ze om een slokje vragen. Dat zal zo ongeveer halverwege de basisschool zijn (geweest).

‘Nee’ is een prima antwoord

'Nee' is een prima antwoord

Een van de beste dingen die je kunt doen om je kind weerbaar te maken, is leren dat ‘nee’ een heel acceptabel antwoord is. ‘Nee, je krijgt dat autootje niet, want het is gewoon een normale woensdag en niet je verjaardag.’ Komop, de wereld vergaat niet als je je zin niet krijgt en na dat ongemakkelijke gevoel van iets niet mogen of krijgen, leef je gewoon rustig door. Wanneer kinderen jong leren omgaan met de frustratie van een ‘nee’, wordt het voor hen ook veel makkelijker om later zelf iets te weigeren dat ze niet willen. Want ze weten dat die ander er wel overheen komt, al beweert die dat het véél minder gezellig is als je spruit zijn glas niet laat bijvullen. Je kind leert dat hij zélf kiest wat er in zijn glas zit, of dat nu cola, sinas, bier of chocolademelk is. Kortom: die alcoholopvoeding begint eerder dan achttien, dan zestien en zelfs dan twaalf jaar...

Geef als ouder/opvoeder het goede voorbeeld

Het goede voorbeeld

Jij als opvoeder blijkt bepalend te zijn voor het drinkgedrag van je eigen kinderen. Zelf dronken worden... de vraag is of je dat dan nog wilt, nu je weet dat je door je kinderen nog steeds als voorbeeld wordt gezien.

Op de momenten dat jij laat zien dat ook jij grenzen hebt, dán wordt het ‘goede voorbeeld-zijn’ natuurlijk wel weer leuk! Want dat doen ze dus ook na. ‘Nee dank u, ik heb genoeg gedronken’ is dan niet alleen goed voor jou, maar je voedt tussen neus en lippen ook nog eens op! Tel uit je winst. Geen beter voorbeeld dan twee zogenaamd kibbelende ouders in de auto die met elkaar overleggen wie er die avond ‘de Bob’ is.

Alcohol op een minder logisch moment van de dag zien, is voor kinderen niet goed. Hoe hypocriet het ook voelt, maar het heeft nut om die flessen en glazen na een feestje op te ruimen en even een lapje over die tafel te halen.

Hoe fanatieker je als ouder met de alcoholgrens omgaat, hoe interessanter je het maakt voor je puber

Blijf relaxed

Jij vindt het heel normaal dat je puber pas na z’n achttiende het eerste glas aan de lippen zet. Hij niet. En dat krijg je te horen ook. En wees eerlijk: een discussie winnen van een puber... In een poging om grip te houden op het drinkgedrag van hun kinderen, grijpen ouders nogal eens naar een vorm van emotionele chantage, waarbij ze alcohol benaderen als iets dat gevaarlijk en slecht is. Ze benadrukken dat hun kind ze enorm teleur zal stellen als hij toch voor die achttiende verjaardag van de verboden vrucht gaat proeven. Maar waarom zou je? Zo maak je het hele alcoholverhaal echt veel te spannend en werk je dat ‘helemaal los willen gaan’ eigenlijk zelf in de hand. Waarom niet gewoon eerlijk en relaxed zijn? Natuurlijk is alcohol lekker en kan het de feestvreugde verhogen. Maar dat is iets voor na je achttiende. En daar is verder weinig boeiends aan. Je haalt immers ook niet voor je achttiende je rijbewijs? Hoe fanatieker je als ouder met die alcoholgrens omgaat, hoe interessanter je het maakt voor je puber.

Het gesprek kan het beste spontaan ontstaan door bijvoorbeeld een bericht in de media

Het Gesprek

Het belangrijkste om te weten over praten met je kind: je gaat HET gesprek niet aan. Met pubers praat je niet, want elk gesprek weten ze in een heel korte tijd om te bouwen tot een debat of discussie. Hun ‘gesprek’ zit hem in al die keren dat jij als ouder het goede voorbeeld geeft. Een vriendje waar negatief over gesproken wordt is géén aanleiding om er zelf even een preek overheen te gooien met al dan niet verstandig advies. Als je er toch over praat kan dat het beste spontaan gaan, bijvoorbeeld naar aanleiding van iets in het nieuws, of wanneer je kind een slokje uit je glas vraagt. Dat is het perfecte moment om te vertellen dat alcohol lekker is, maar wel spelregels met zich meebrengt. Zoals dat je volwassen moet zijn om te drinken, omdat alcohol om volwassen keuzes vraagt op de openbare weg en in de openbare orde. Dan vertel je je puber ook waarom je blij bent dat hij pas na zijn achttiende alcohol mag drinken: omdat dat minder schade toebrengt aan zijn brein en omdat hij na zijn achttiende veel beter in staat is om er verantwoord mee om te gaan.

Sommige situaties vragen om een andere aanpak

Bijzondere situaties

Okee, geen ‘kind-we-moeten-praten’-gesprek dus, maar wat nou als je oogappel zich aansluit bij een studentenvereniging of met zijn vrienden afreist naar Salou? In zo’n geval is een gesprekje absoluut op zijn plaats, maar dat gaat dan ook om veel meer dan drank alleen. Want: hoe gaat je kind om met veilige seks? Hoe zorgt hij voor de apparatuur (zoals een iPad) die hij van huis meeneemt? Waar gaat hij zijn identiteitspapieren bewaren tussen het feestgedruis? En oja, hoe zorgt hij dat zijn alcoholconsumptie verantwoord blijft?

Ingebed tussen die verschillende gebieden gaat de angel eruit en dat is hard nodig, want zo’n gesprek blijft een beetje ongemakkelijk voor beide partijen. Het is dan ook heel belangrijk om aan te geven dat je dit een moeilijk gesprek vindt, dat je snapt dat het lastig is en dat hij er even geen zin in heeft, maar dat je het tóch even kort wilt bespreken. En dat we het er over hebben, dat is omdat dit goed is voor mijn gemoedsrust.

Drink niet voor de leeftijd van 18 jaar

De tijd mee

Je hebt geluk: je staat niet alleen in je pogingen om je achttienjarige verantwoord met alcohol om te laten gaan. Je krijgt steun van zijn brein, dat met 18 jaar al goed in staat is om verantwoorde keuzes te maken en bovendien al beter weerstand kan bieden aan groepsdruk. Ook autorijscholen besteden steeds meer aandacht aan de effecten van alcohol bij het besturen van auto’s of machines en hameren op het belang van een écht nuchtere Bob. Daarom – en omdat elke slok alcohol schade toebrengt aan een puberbrein – is het des te meer van belang om het moment dat hij zijn eerste glas drinkt, zo lang mogelijk uit te stellen.

Geef vrijheid op basis van vertrouwen

Straffen of belonen?

Een verbod is niks zonder handhaving. Hoe zorg je dat je kind ook voor zijn achttiende niet drinkt? Pubers zijn maar matig vatbaar voor straf. Ze leren er op lange termijn weinig van. Ze zijn al die goed bedoelde adviezen, die na de straf komen de volgende dag ook al weer vergeten. Pubers hebben een lange termijnplanning tot de volgende pauze. Daar rekening mee houden is alleen maar in je eigen belang.

Belonen dan maar? Sommige ouders bedenken dat geld of een rijbewijs een prachtige beloning is voor een nicotine- en alcoholvrije jeugd. Keep on dreaming! De jongere die het lukt is een held. De grote groep gaat ondergronds en heeft zich, in een mum van tijd, ontwikkeld tot een ware kameleon: thuis keurig en alcoholvrij, bij vrienden een beest. Het brein van pubers is niet ingericht op langetermijnbeloning. Val ze er dan ook niet mee lastig.

Veel beter is het om je kind op de korte termijn te motiveren door het meer zelfstandigheid te geven. Als je verantwoord kunt omgaan met alcohol, kun je ook wel zelf bepalen hoe laat je thuiskomt, of gaat slapen. Benoem wat je kind goed doet. Want als pubers ergens gevoelig voor zijn, dan is dat autonomie, zelf keuzes en beslissingen mogen maken. Geef vrijheid op basis van vertrouwen. En benoem duidelijk waarin je je kind vertrouwt.

‘Nee’ is een prima antwoord

Groepsdruk

Net zoals veel volwassenen moeilijk weerstand kunnen bieden tegen ‘joh, neem er nog een!’ geldt dat ook voor jouw kind dat de wereld aan het ontdekken is. Het vergt een hele stevige kerel en een hele stoere meid om daar weerstand aan te bieden, maar het is niet onmogelijk. Eén van de trucs om met groepsdruk om te gaan, is vooraf een afspraak met jezelf maken. Vanavond niet meer dan twee biertjes omdat... Oké, het zal wat training vragen om deze truc onder de knie te krijgen. Maar hij werkt honderd keer beter dan door iemand anders grenzen en regels opgelegd te krijgen. Zeker als je al achttien bent...